क्रिस्टोफर नोलन नेमचे ओडिसी भाषांतर तुम्ही चित्रपटापूर्वी वाचले पाहिजे

लिंक्सवरून केलेल्या खरेदीवर आम्हाला कमिशन मिळू शकते.

ख्रिस्तोफर नोलन आपला कसा मार्ग काढेल याबद्दल प्रत्येकजण अजूनही आश्चर्यचकित आहे “ओडिसी” चे आगामी रूपांतर अशी कथा जी खूप वेगळी आहे आणि तरीही नोलनने आधीच बनवलेल्या चित्रपटांसारखीच आहे. एकीकडे, नोलनने खूप मागे गेलेला आणि सरळ काल्पनिक घटकांसह गुंतलेला चित्रपट बनवताना पाहणे विचित्र आहे. दुसरीकडे, नोलनला त्रासदायक-अजूनही प्रभावशाली माणसाबद्दल एक दीर्घ, महाकाव्य कथा सांगणे योग्य वाटते, जो दुःखद आहे. त्याच्या कुटुंबापासून विभक्त. “स्मृतीचिन्ह,” “बॅटमॅन बिगिन्स,” “इंटरस्टेलर,” सर्व क्लासिक कथेसह अनेक टन संरचनात्मक समानता सामायिक करतात.

नोलन हे रुपांतर नेमके कोणत्या अँगलने घेईल हे सांगण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांसाठी, ए अलीकडील मुलाखत त्याच्या एम्पायर मॅगझिनने आम्हाला आणखी एक सुगावा दिला आहे. आता हटवलेल्या पोस्टमध्ये, संपादक-इन-चीफ निक डी सेमलिनने उघड केले की नोलनने “एमिली विल्सनच्या भाषांतराचे नाव तपासले (आणि उद्धृत केले).

विल्सनच्या भाषांतराला प्राधान्य देत असल्याचे नोलन असे काहींनी खोटेपणाने उलगडून दाखविलेल्या या खुलाशामुळे ऑनलाइन जोरदार प्रतिक्रिया उमटल्या. “मुलांनो चांगले चिन्ह नाही,” लिहिले एक व्हायरल पोस्ट X वर (पूर्वी Twitter म्हणून ओळखले जाणारे), तर दुसऱ्या लोकप्रिय पोस्टने GIF सह प्रतिसाद दिला कोणीतरी मोठ्या प्रमाणात उलट्या करत आहे. असे घोषित करून इतर लोकांनी कथित प्रकटीकरणाचे समर्थन केले जाग शेवटी परत आली आहे आणि तो नोलन आहे “खऱ्या वेक-चूड संश्लेषणाच्या सर्वात जवळची गोष्ट.”

ते सर्व प्रवचन कमी करण्यात आले, तथापि, द्वारे de Semlyen चे द्रुत स्पष्टीकरण की नोलनने प्रत्यक्षात विल्सनच्या आवृत्तीला त्याचे आवडते म्हटले नाही. सेमलीनने स्पष्ट केल्याप्रमाणे, “फक्त स्पष्ट करण्यासाठी, त्याने स्पष्टपणे सांगितले नाही की ते त्याचे आवडते आहे – ओडिसियसच्या पात्रावर चर्चा करताना फक्त नाव तपासले …”

त्यामुळे यावर असा गदारोळ कशाला विल्सन आवृत्ती? जर नोलन केले विल्सनच्या भाषांतराला प्राधान्य द्या, ते इतके मोठे का असेल?

विल्सनच्या भाषांतराची मुख्य टीका ही आहे की ते ओडिसियसवर टीका करणारे किंवा कमी लेखणारे पर्याय निवडतात. त्याची वारंवार उद्धृत केलेली सुरुवातीची ओळ ओडिसियसला “क्लिष्ट माणूस” असे वर्णन करते, तर बहुतेक मागील आवृत्त्या त्याचे वर्णन अधिक प्रभावी, जीवनापेक्षा मोठ्या भाषेसह करतात. ओडिसियस ही खरोखरच एक गुंतागुंतीची व्यक्ती आहे, ज्याच्या कृती सहसा धैर्यवान आणि आळशी, थोर आणि क्रूर यांच्यातील रेषा अस्पष्ट करतात. (मी असा युक्तिवाद करेन की नोलनने ए “ओपेनहायमर” मधील अशीच अस्पष्ट आकृती.)

ओडिसियसच्या कृतींदरम्यान, विल्सनचे भाषांतर गोष्टींच्या आळशी आणि क्रूर बाजूंना अधिक स्थान देते, तर तिचे समीक्षक ज्या आवृत्त्या पसंत करतात त्या “धैर्यवान आणि थोर” वर झुकतात. फरक मात्र सूक्ष्म आहेत; मी तर्क करू इच्छितो की मूलतः प्रत्येक लोकप्रिय भाषांतरात ओडिसियस नैतिकदृष्ट्या राखाडी दिसतो.

दुसरा सामान्य आरोप असा आहे की विल्सनने कमी लक्ष असलेल्या आधुनिक वाचकांना खूश करण्यासाठी कथेला कमी केले. ते लक्षात घेतील की तिचे गद्य मागील अनुवादकाच्या गद्यापेक्षा अधिक सरळ आहे. मागील आवृत्त्यांपेक्षा पुरुष नायकाची अधिक टीका करणाऱ्या मजकुरासह हे एकत्र करा आणि आता विल्सन एका साध्या स्त्रीवादी अजेंडासह क्लासिक कथेला उद्ध्वस्त करण्याचा प्रयत्न करीत असल्याचा आग्रह धरणारे लोक आहेत.

ही इतर भाषांतरे देखील त्यांच्या काळातील उत्पादने कशी होती हे या टीकांमध्ये एक गोष्ट पूर्णपणे लक्षात येत नाही. “ओडिसी” काय असावे याविषयीची आपली बरीचशी आधुनिक समज मूळ मजकुरातून नाही तर त्यातून येते. मागील अनुवादकांनी केलेल्या निवडी – निवडी ज्या त्या अनुवादकांच्या वेळ आणि स्थानाच्या अंतर्निहित सांस्कृतिक आणि वैचारिक गृहितकांवर आधारित होत्या. ओडिसियसच्या गुलामांचा गुलाम म्हणून स्पष्टपणे उल्लेख न करण्याचे इतर भाषांतरांचे निर्णय, उदाहरणार्थ, वस्तुनिष्ठ निवड नव्हती परंतु अनेक विद्वानांनी मूळ कथनाची जाणीवपूर्वक स्वच्छता केली होती.

“द ओडिसी” चा आणखी एक पैलू जो विल्सनचे समीक्षक सहसा गृहीत धरतात ती म्हणजे ही कविता जुन्या पद्धतीची वाटली पाहिजे. न्यू यॉर्करच्या ज्युडिथ थर्मनने ते तिच्यात ठेवले विल्सनचे 2023 प्रोफाइल:

“तिने होमरच्या वाक्याला पुरातनीकरण करणाऱ्या ऐतिहासिक पुनर्रचना नाकारल्या – ‘तो ग्रीक लोकांसाठी पुरातन वाटला नाही’ – आणि आधुनिक नूतनीकरण ज्याने त्याचे फुटेज विस्तृत केले. रॉबर्ट फॅगल्सच्या ओडिसीचे उद्घाटन, सर्व ग्रीकसाठी दोन इंग्रजी शब्द वापरते, तिने नमूद केले. तिचे स्वतःचे भाषांतर आणि मूळ ओळीची गणना करण्यासाठी ती ताकदवान आहे. कथाकाराचा आवाज तुमच्या स्मरणात स्वतःला स्थिर करण्यासाठी.”

जरी मी एकासाठी Fagles आवृत्तीचा आनंद घेतला असला तरी, ही एक कथा आहे जी तोंडी सांगता आली असती याची जाणीव नाही. होमरचे “ओडिसी” रोमिंग बार्ड्स आणि गायकांनी सांगितले होते, त्यांच्या समकालीन श्रोत्यांसाठी त्यांचे अनुसरण करणे सोपे होते. “द ओडिसी” च्या आजच्या लोकप्रिय इंग्रजी अनुवादांपैकी, विल्सनचे भाषांतर या कल्पनेवर सर्वात खरे आहे. मोठ्याने वाचल्यावर ते सर्वात चांगले वाहते, ज्याच्या दृश्यांचे वर्णन अगदी तत्परतेने केले जाते.

कवी/अभिजातकार एई स्टॉलिंग्जने त्या न्यूयॉर्कर प्रोफाइलमध्ये म्हटल्याप्रमाणे, “प्रत्येक अनुवाद एक तडजोड आहे, अगदी उत्तम आहे.” भव्यतेपेक्षा स्पष्टतेला प्राधान्य देण्याची विल्सनची निवड ही अशी निवड आहे जी प्रत्येकासाठी नाही, परंतु ती निश्चितपणे आदर करण्यासारखी निवड आहे. विल्सनची भाषांतरे गुंडाळून ठेवलेल्या मोठ्या संस्कृतीयुद्धाच्या मागे तुम्ही पाहिल्यावर, तुम्हाला असे भाषांतर सापडेल जे विचारपूर्वक, मनोरंजक वाचनासाठी बनवते, ज्याने मजकूराचा अभ्यास आणि प्रशंसा करण्यात स्पष्टपणे बराच वेळ घालवला आहे. तुम्हाला विल्सनच्या भाषांतराला प्राधान्य देण्याची गरज नाही, परंतु तुम्हाला नोलनचे रुपांतर नशिबात असल्यासारखे वागण्याची गरज नाही कारण तो त्याचा तिरस्कार करत नाही.